Những đồn đoán xoay quanh khả năng Đại tướng Phan Văn Giang bước vào “bộ ngũ” hoặc thậm chí thay thế Tô Lâm ở vị trí Tổng Bí thư trước Đại hội 14 đã từng tạo ra làn sóng kỳ vọng lớn trên mạng xã hội.
Trong bối cảnh nội bộ Đảng CSVN có nhiều rạn nứt, đặc biệt là sự phản ứng phe phái đối với “trường hợp đặc biệt” của ông Tô Lâm, việc dư luận mong muốn có một gương mặt quân đội như Phan Văn Giang là điều dễ hiểu.
Tuy nhiên, thực tế sau Hội nghị Trung ương 15, khả năng Đại tướng Phan Văn Giang bước vào “bộ ngũ” hoặc thay thế Tổng Bí thư được đánh giá là khó và rất thấp.
Trước hết, trong cấu trúc chính trị Việt Nam hiện nay, phe Quân đội vẫn là một trụ cột quan trọng của chế độ, song vai trò này mang tính bảo đảm ổn định hơn là để dẫn dắt quyền lực.
Trong nhiều nhiệm kỳ gần đây, hiếm khi phe Quân đội đóng vai trò trung tâm trong các cuộc tái cấu trúc quyền lực cấp cao.
Ngay cả khi sở hữu hình ảnh kỷ luật, và ít tai tiếng hơn các phe nhóm khác trong Đảng, nhưng phe Quân đội vẫn luôn duy trì “truyền thống” tránh trở thành phe chủ động trong các cuộc đấu đá nội bộ.
Theo giới phân tích quốc tế, Đại tướng Phan Văn Giang được đánh giá là một lãnh đạo thận trọng, tránh đối đầu, tránh làm suy yếu hệ thống chính trị Việt nam.
Những phát biểu công khai của tướng Giang trong nhiều năm qua luôn nhấn mạnh đoàn kết với phe Công an, và ông Giang không phải là chính trị gia sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao để tranh đoạt quyền lực.
Một yếu tố quan trọng khác là cán cân quyền lực sau Hội nghị Trung ương 15 cho thấy ưu thế nghiêng rõ về khối công an và các Ban của Đảng.
Việc ông Tô Lâm tiếp tục được giới thiệu ở lại cho nhiệm kỳ Đại hội 14, bất chấp tranh cãi về tuổi tác và “trường hợp ngoại lệ”, đã phản ánh sự thắng thế của một liên minh quyền lực do phe Công an dẫn dắt đã được chuẩn bị kỹ lưỡng.
Trong cấu trúc này, phe Quân đội không bị gạt ra ngoài, nhưng được đặt vào vai trò hỗ trợ và bảo đảm ổn định, thay vì “mong muốn” đóng vai trò người viết lại luật chơi.
Một Tổng Bí thư xuất thân từ công an, kiểm soát chặt bộ máy an ninh với kỷ luật đảng chặt chẽ như hiện nay. Khó có thể có lý do để ông Tô Lâm nhường vị trí đứng đầu của Đảng cho ông Giang một Đại tướng Quân đội không thuộc mạng lưới quyền lực của mình.
Đáng chú ý, những tin đồn về khả năng Phan Văn Giang sẽ thay thế cho Tô Lâm bùng phát mạnh nhất vào thời điểm trước Hội nghị Trung ương 15, khi bị trì hoãn, kéo dài. Khả năng cao xuất phát từ phe Công an tung hỏa mù nhằm tạo điều kiện cho ông Tô Lâm “siết chặt” kỷ luật thép.
Khi đó, sự im lặng của truyền thông nhà nước và các tín hiệu bất thường trong nội bộ được diễn giải như dấu hiệu của một cuộc mặc cả lớn chưa ngã ngũ.
Tuy nhiên, kết thúc Hội nghị 15 càng cho thấy đây chủ yếu là những tin đồn được nhân rộng bởi những cái loa “tin đồn” nhằm hỏa mãn những kỳ vọng xã hội, bằng những suy đoán vô căn cứ, hơn là phản ánh một kịch bản khả thi.
Ngoài ra, Đại tướng Phan Văn Giang đã bước qua ngưỡng “quy định” 65 tuổi để tái cử theo thông lệ. Cho nên, việc ông Giang ở lại Bộ Chính trị, để tiếp tục làm Bộ trưởng Quốc phòng là một sự sắp xếp hợp lý để bảo đảm tính kế thừa và ổn định trong quân đội.
Với vai trò “trụ cột ổn định” cho một nhân vật như tướng Phan Văn Giang, rõ ràng phù hợp hơn nếu so với vai trò “ngôi sao” quyền lực. Đưa ông Giang lên vị trí Tổng Bí thư hoặc một ghế trung tâm trong “bộ ngũ”, chỉ là điều khi Đảng CSVN không còn lựa chọn nào khác.
Tóm lại, những kỳ vọng về khả năng Đại tướng Phan Văn Giang bước vào “bộ ngũ trụ” hay để thay thế cho Tổng Bí thư Tô Lâm phản ánh tâm lý chung của công chúng, hơn là một kịch bản chính trị thực tế.
Trà My – Thoibao.de
