Sự phân công nhiệm vụ mới trong Chính phủ của Thủ tướng Lê Minh Hưng vừa được công bố, đã xác lập một vị thế quyền lực “đặc biệt” cho Đại tướng Phan Văn Giang trên tư cách Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
Ông Phan Văn Giang không chỉ nắm giữ lực lượng vũ trang mà còn được giao trực tiếp theo dõi, chỉ đạo các mảng công việc nhạy cảm của Chính phủ: từ an ninh quốc phòng, vấn đề Biển Đông, cho đến hoạt động nhân quyền và quan hệ quốc tế.
Đáng chú ý hơn, là việc ông Giang còn đảm nhiệm chức Chủ tịch Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương Việt Nam – Trung Quốc. Đây là một vị trí then chốt trong việc định hình quỹ đạo bang giao giữa Việt nam với láng giềng phương Bắc.
Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt trong cấu trúc điều hành của Chính phủ Lê Minh Hưng, nơi vai trò của khối quân sự và an ninh được lồng ghép chặt chẽ mang tầm chiến lược vĩ mô.
Điều đáng chú ý không chỉ là số lượng các chức danh, hay danh sách các ban chỉ đạo mà ông Phan Văn Giang nắm giữ, mà quan trọng là cách Thủ tướng Lê Minh Hưng đang thiết lập một cơ chế quản trị dựa trên “sức mạnh cứng” của Quân Đội.
Sự kiện này cho thấy một xu hướng rõ nét trong cách ra quyết định của giới lãnh đạo Ba Đình hiện nay, khi đặt những vấn đề đối ngoại nhạy cảm như nhân quyền vào tầm kiểm soát của phe Quân đội.
Đây được cho là sự phân công hợp lý nhằm tận dụng uy tín và bản lĩnh của người đứng đầu Bộ Quốc phòng để giải quyết các thách thức an ninh phi truyền thống và bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ trong các hồ sơ “nhạy cảm”.
Tuy nhiên, giới phản biện đặt câu hỏi về việc liệu sự tập trung quyền lực quá lớn vào cá nhân tướng Phan Văn Giang, khi ông vừa nắm quân đội, vừa chỉ đạo mảng đối ngoại và nhân quyền có làm suy yếu vai trò của Bộ Ngoại giao hay không?
Việc giao cho một Đại tướng Quân đội trực tiếp theo dõi mảng nhân quyền và quan hệ với các tổ chức phi Chính phủ nước ngoài – (NGO) là một thông điệp chính trị hết sức mạnh mẽ.
Điểm đáng nói không nằm ở việc ông Giang có đủ năng lực hay không, mà nằm ở cách hệ thống chính trị ở Việt nam đang nhìn nhận các vấn đề về nhân quyền dưới lăng kính an ninh quốc phòng thay vì các chuẩn mực Xã hội Dân sự như bấy lâu nay.
Theo giới quan sát quốc tế, sự kiện này cho thấy sự xử lý thông tin tại trung tâm quyền lực đang ưu tiên tính ổn định và sự kiểm soát chính trị được ưu tiên đặt lên hàng đầu.
Và nếu đối chiếu với các nhiệm kỳ trước, thì chưa bao giờ vai trò của một Bộ trưởng Quốc phòng Việt nam lại lấn sân sâu vào các định chế hợp tác song phương mang tính đặc thù và các vấn đề đối ngoại đa phương như hiện nay.
Điều mà ít người nhắc đến chính là sự tin tưởng “tuyệt đối” của Thủ tướng Lê Minh Hưng vào khả năng “thực trị” của Đại tướng Phan Văn Giang trong việc xử lý các mối quan hệ phức tạp với Trung Quốc.
Việc Đại tướng Phan Văn Giang trực tiếp “cầm lái” Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương Việt – Trung mang theo hàm ý rằng Hà Nội đang chọn một cách tiếp cận thực dụng và có phần cứng rắn hơn với Bắc Kinh.
Sự kiện này cho thấy một khả năng diễn biến trong thời gian tới đây, các xung đột tại Biển Đông sẽ được xử lý trực tiếp giữa người đứng đầu Quân Đội Việt Nam với các đối tác tương đương của Trung Quốc, và sẽ không sử dụng các tầng nấc trung gian như trước đây.
Vẫn theo giới phân tích quốc tế khẳng định, Đại tướng Phan Văn Giang đang nắm giữ vai trò “người gác đền” cho sự ổn định của Chính phủ Lê Minh Hưng, để đảm bảo rằng mọi bước đi đều phải nằm trong khuôn khổ giám sát an ninh tuyệt đối từ phe Quân Đội.
Câu hỏi đặt ra không chỉ là quyền hạn của ông Phan Văn Giang lớn đến đâu, mà là việc quân sự hóa các quyết định của Chính phủ sẽ ảnh hưởng thế nào đến hình ảnh một Việt Nam đang nỗ lực hội nhập sâu rộng?
Trà My – Thoibao.de
