Gen Z lên tiếng, mạng xã hội tranh luận, rồi những nhãn như “kích động”, “thế lực thù địch”, “ba que” xuất hiện. Cách phản biện này thật tiện: không cần trả lời câu hỏi, chỉ cần… đặt tên cho người hỏi. Nhưng có một chuyện khá khó hiểu: phê phán một chính sách có phải phê phán Tổ quốc? Một người phản đối chính quyền có mặc nhiên trở thành kẻ chống lại dân tộc? Nếu câu trả lời là có, thì ranh giới giữa chính quyền và đất nước đã bị đánh tráo một cách quá dễ dàng.
Việt Nam không bắt đầu từ năm 1930. Lịch sử dân tộc được tạo nên qua hàng nghìn năm bởi vô số thế hệ, triều đại, phong trào và con người với những quan điểm chính trị khác nhau. Vì vậy, lòng yêu nước không thể là “tài sản độc quyền” của bất kỳ tổ chức nào. Ngay cả Hiến pháp cũng xác định quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân và Đảng chịu sự giám sát của Nhân dân. Vậy muốn giám sát thì phải được hỏi, được chất vấn, được phê bình chứ? Nếu cứ nói khác là “thù địch”, hai chữ “giám sát” chẳng phải sẽ thành… khẩu hiệu trang trí sao?
Một chính quyền mạnh không sợ người dân nói “tôi không đồng ý”. Trái lại, phản biện là cơ chế phát hiện sai lầm trước khi sai lầm trở thành khủng hoảng. Có thể yêu Việt Nam nhưng không đồng ý với một đảng; tự hào về lịch sử nhưng vẫn phê phán những sai lầm trong lịch sử — đó không phải mâu thuẫn, mà là quyền suy nghĩ độc lập. Tổ quốc không phải là chính quyền, dân tộc không phải là một đảng phái. Và nếu thật sự tin rằng mình phục vụ Nhân dân, câu trả lời cho tiếng nói bất đồng nên là lập luận và minh bạch, chứ không phải một chiếc nhãn “kẻ thù”.










