Nhìn vào hàng loạt vấn đề được tranh luận — từ giá nhà, sức ép với doanh nghiệp, tham nhũng, bất động sản, giáo dục, an toàn xã hội cho tới quản lý không gian mạng — điều đáng lo không nằm ở một vụ việc riêng lẻ. Nó nằm ở cảm giác nhiều người dân đang không còn tin rằng những vấn đề của mình được giải quyết đủ minh bạch và công bằng. Khi một chính sách gây bức xúc, câu trả lời không thể mãi là “thế lực thù địch”, “kích động” hay “tin giả”. Đổ lỗi có thể làm nhẹ báo cáo, nhưng chẳng làm nhẹ được hóa đơn tiền nhà.
Châm biếm nhất là khi đời sống ngày càng đắt đỏ, người trẻ nói về giấc mơ sở hữu căn hộ bằng những câu đùa cay đắng; doanh nghiệp rời thị trường thì người dân hỏi vì sao; còn trên mạng, những biểu tượng cười và những câu nói mỉa mai đôi khi trở thành một dạng “thăm dò dư luận” không chính thức. Một xã hội có niềm tin không cần phải sợ những câu hỏi khó. Ngược lại, càng kiểm soát tiếng nói chỉ vì sợ nó gây bất lợi, càng dễ khiến người ta tin rằng phía sau sự im lặng là một điều gì đó không muốn được nhìn thấy.
Nhưng gọi đây là “khủng hoảng chế độ” hay dự đoán một sự sụp đổ như Liên Xô, Romania hoặc Syria cũng là bước nhảy quá xa nếu không có dữ liệu chứng minh. Lịch sử không vận hành theo công thức copy-paste. Điều có thể nói chắc hơn là: niềm tin xã hội không tự nhiên tồn tại mãi. Nó được xây bằng pháp quyền, trách nhiệm giải trình, cơ hội kinh tế và khả năng sửa sai. Nếu những tiếng cười trên mạng ngày càng thay thế sự tin tưởng, câu hỏi đáng sợ không phải “ai đang chống lại hệ thống?”, mà là: vì sao ngày càng nhiều người không còn muốn bảo vệ nó bằng niềm tin của chính mình?
https://www.facebook.com/share/p/1HnecjRgZf/
