Vì sao công luận phản đối dữ dội Luật hiến tạng mới: Quyền nhân thân hay hiểm họa trục lợi?

Tại cuộc họp báo ngày 28/10/2026, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết dự thảo “Luật sửa đổi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác” đang tiếp tục được khẩn trương hoàn thiện để trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2 của Quốc hội khóa XV.

Theo bà Đào Hồng Lan khẳng định, bộ Y tế sẽ tiếp thu mọi ý kiến đóng góp từ các đại biểu, người dân, và chuyên gia cùng các cơ quan báo chí bằng tinh thần cầu thị.

Dù vậy, những lời giải thích mang tính trấn an hay những giọt nước mắt của bà Lan tại buổi họp báo không đủ sức xoa dịu làn sóng phẫn nộ và những lo ngại sâu sắc từ công luận.

Theo giới phân tích, dư luận xã hội đang đặt câu hỏi nghiêm túc về những khoảng trống pháp lý chết người, và hiểm họa đạo đức có thể phát sinh nếu dự thảo luật này được thông qua.

Tuy nhiên, theo giới chuyên gia y tế, các định nghĩa kỹ thuật trong dự thảo chỉ cho phép hiến mô tái sinh hoặc hiến tạng sau khi chết não chứ không cho lấy tạng từ người dưới 18 tuổi đang còn sống.

Do đó, điều mà xã hội “hoảng sợ” nằm ở lỗ hổng trong cơ chế thực thi và có nguy cơ biến trẻ em thành mục tiêu của tội phạm buôn bán nội tạng người.

Vấn đề bất hợp lý cốt lõi đầu tiên đụng chạm trực tiếp đến nguyên tắc bất khả xâm phạm của quyền nhân thân được hiến định trong Bộ luật Dân sự. Khi thể xác, hình hài và xương máu của một con người là tài sản thiêng liêng gắn liền với cá nhân đó.

Người đại diện hay giám hộ pháp lý được trao quyền để bảo vệ, nuôi dưỡng đứa trẻ, tuyệt đối không hàm chứa quyền tự ý định đoạt hay cho phép cắt xén một phần cơ thể con em mình trao cho người khác.

Trẻ em chưa đủ năng lực nhận thức hành vi không đồng nghĩa với việc thân thể các em nghiễm nhiên trở thành vật sở hữu để người lớn toàn quyền thay mặt quyết định ký giấy hiến tặng.

Đặc biệt trong một môi trường xã hội còn nhiều đặc thù và cạm bẫy như Việt Nam. Đâu là sự đảm bảo an toàn khi đặt trẻ em trước những bi kịch nhãn tiền?

Hãy nhìn thẳng vào vụ án chấn động tại Quảng Nam mới đây, khi một người mẹ đã tàn nhẫn sát hại chính con ruột của mình chỉ để trục lợi hơn 4 tỷ đồng tiền bảo hiểm.

Từ vụ án đó, ai dám cam đoan sẽ không xuất hiện những bậc “phụ huynh bất lương” sẵn sàng ký đơn tự nguyện hiến tạng của con em mình vì quẫn bách kinh tế hay lòng tham?

Khi đồng tiền và sự tha hóa đạo đức xã hội chen chân vào cuộc sống, bản năng làm cha mẹ hoàn toàn có thể bị thao túng thành tội ác tày trời.

Ai dám chắc chắn sự an toàn cho hàng vạn trẻ em tại các cơ sở nuôi dưỡng mồ côi, hay ngăn chặn những kẻ lợi dụng vỏ bọc nhận nuôi con nuôi để hợp thức hóa quyền giám hộ để rồi trục lợi thể xác của đứa trẻ?

Bên cạnh đó, bài toán bất công xã hội trong thụ hưởng y tế cũng là một lỗ hổng trong của dự thảo. Ghép tạng là một kỹ thuật y học cực kỳ đắt đỏ, đòi hỏi chi phí duy trì thuốc chống thải ghép suốt cả cuộc đời.

Nếu thiếu vắng các quỹ bảo hiểm chi trả toàn bộ và cơ chế giám sát minh bạch tuyệt đối, người nghèo sẽ mãi mãi đứng ngoài lề dịch vụ này.

Kịch bản tồi tệ nhất, là nguồn tạng hiến miễn phí từ những đứa trẻ yếu thế rốt cuộc lại biến thành đặc quyền của những người giàu có.

Khi người nghèo mất con hiến tạng, người giàu mua lấy sự sống, thì đó là sự sụp đổ tột cùng về mặt công bằng đạo đức xã hội.

Một chính sách tác động đến đối tượng yếu thế phải được xây dựng trên hành lang pháp lý nghiêm ngặt nhất, để triệt tiêu mọi mầm mống tội ác, chứ không thể dựa vào sự kỳ vọng mong manh của ngành y tế Việt Nam.

Trước những bất cập như vừa kể, công luận yêu cầu Quốc hội phải lắng nghe tiếng nói từ nhân dân, và dừng ngay việc thông qua dự thảo này để bảo vệ tuyệt đối sự sống còn của thế hệ tương lai.