Vua Minh Mạng từng đặt cho Hải Vân cái tên đầy kiêu hãnh: “Thiên hạ đệ nhất hùng quan”. Hàng trăm năm sau, cái tên ấy bỗng đứng trước một phép chơi chữ thời thượng: “đèo Hải Vin”. Nếu những thông tin đang lan truyền về một dự án với hơn 6.000 căn hộ là đúng, người ta không khỏi tự hỏi: một thắng cảnh được xem là biểu tượng thiên nhiên và lịch sử đang được nhìn như một “quỹ đất” khổng lồ đến mức nào? Từ hùng quan đến căn hộ cao tầng, khoảng cách ấy có phải chỉ là vài nét trên bản quy hoạch?
Phát triển đô thị và du lịch không phải điều xấu. Một dự án có thể tạo việc làm, tăng nguồn thu và đem lại hạ tầng tốt hơn. Nhưng với những địa danh có giá trị đặc biệt về cảnh quan, lịch sử và văn hóa, câu hỏi quan trọng không chỉ là xây được bao nhiêu căn, bán với giá nào, mà là xây ở đâu, mật độ ra sao và cái giá phải trả cho cảnh quan là gì. Một công trình có thể mọc lên trong vài năm, nhưng một đường chân trời bị phá vỡ thì có thể mất hàng thế hệ mới lấy lại được.
Châm biếm một chút: ngày xưa người ta đứng trên Hải Vân Quan để ngắm núi, ngắm biển; ngày nay nếu viễn cảnh “làng Vin” thành hiện thực, biết đâu khách du lịch phải đứng giữa những khối bê tông để… cố tìm lại ngọn núi phía sau. “Thiên hạ đệ nhất hùng quan” không phải danh hiệu để treo trên biển quảng cáo bất động sản. Nếu phát triển là tất yếu, càng cần công khai quy hoạch, đánh giá tác động và giới hạn xây dựng để bảo vệ giá trị cảnh quan. Bởi câu hỏi cuối cùng không phải xây được bao nhiêu căn hộ, mà là sau khi bán hết, chúng ta còn giữ lại được bao nhiêu Hải Vân?










