Nếu xây chủ nghĩa xã hội cho cả nước quá khó, thì bắt đầu từ một phường — nghe như sáng kiến vừa hài hước vừa đầy tính biểu tượng. Châm biếm ở chỗ, ý tưởng này vô tình tạo ra một phép thử nguy hiểm cho chính lý tưởng được nó bảo vệ. Nếu “phường XHCN” thành công, người ta sẽ nói mô hình đúng đắn.
Nhưng nếu thất bại, lại có thể thành cái cớ hoàn hảo để thú nhận điều từng không ai dám nói: xây nổi một phường còn không xong thì sao xây nổi cả quốc gia? Chính nghịch lý ấy khiến đề án nghe như một màn tự thẩm định ngược. Trớ trêu hơn, mô hình từng được quảng bá là chân lý lịch sử giờ dường như cần một khu thử nghiệm thu nhỏ để chứng minh khả năng vận hành.
Một học thuyết từng hứa cải tạo xã hội toàn diện, nay phải kiểm chứng ở cấp phường — đó là đột phá hay lời thú nhận kín đáo về sự khủng hoảng niềm tin? Có người gọi đây là sáng kiến, người khác thấy đó là chiếc cầu rút lui được dựng sẵn: nếu thất bại, lỗi tại mô hình nhỏ; nếu bỏ mục tiêu lớn, có cớ để nói thực tiễn không cho phép. Châm biếm nhất là có khi “phường XHCN” không nhằm xây chủ nghĩa xã hội, mà để tạo lối thoát khỏi chính khẩu hiệu ấy. Và khi một ý tưởng nghe như trò đùa lại chứa logic chính trị tinh vi, nó đáng suy ngẫm hơn tưởng tượng.
https://www.facebook.com/share/p/1BK3j9YfMy/
