Vụ Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp đang được nhiều cơ quan truyền thông quốc tế như Reuters, BBC, The Independent, ABC Australia và báo chí Campuchia theo dõi. Trong khi Việt Tân cáo buộc hai người bị bắt cóc trên lãnh thổ Campuchia rồi cưỡng bức đưa về Việt Nam, Hà Nội nói họ bị bắt khi “nhập cảnh trái phép” qua biên giới. Cho đến ngày 30/9/2026, chính phủ Úc và Na Uy tập trung vào bảo hộ lãnh sự và yêu cầu thông tin; Campuchia nói chưa có thông tin về vụ bắt giữ.
Vụ việc của hai nhà hoạt động mang quốc tịch nước ngoài — Nguyễn Đức Thuận, công dân Na Uy, và Hồ Phạm Hiệp Huy, còn được biết đến với tên Trần Hiệp, công dân Úc — đã trở thành đề tài của hàng loạt hãng thông tấn và báo chí quốc tế trong hai ngày 29–30/9.
Điểm gây tranh cãi lớn nhất là địa điểm và hoàn cảnh hai người rơi vào tay cơ quan an ninh Việt Nam.
Bộ Công an Việt Nam thông báo rằng vào lúc 21 giờ 50 ngày 18/9, lực lượng biên phòng tại cửa khẩu Mỹ Quý Tây, tỉnh Tây Ninh, đã bắt Nguyễn Đức Thuận, Hồ Phạm Hiệp Huy và Thái Công Trường Sơn khi ba người bị cho là đang nhập cảnh trái phép từ Campuchia. Ngày 28/9, cơ quan điều tra khởi tố và tạm giam cả ba về cáo buộc “khủng bố” và “làm giả con dấu, tài liệu”. Đây hiện mới là cáo buộc của cơ quan điều tra và chưa có phán quyết của tòa án.
Phía Việt Tân đưa ra một tường thuật hoàn toàn khác. Tổ chức này nói Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp đang ở khu vực Kaoh Andaet thuộc Campuchia khi mất tích ngày 18/9, không có kế hoạch sang Việt Nam và đã bị bắt rồi cưỡng bức đưa qua biên giới. Việt Tân gọi vụ việc là một hành động “đàn áp xuyên quốc gia”. Reuters, BBC và The Independent đều trình bày hai phiên bản đối nghịch này thay vì xác nhận một bên là sự thật đã được chứng minh.
Chính phủ Úc: hỗ trợ lãnh sự và tiếp tục làm việc với gia đình
Phản ứng công khai của Canberra đến nay tương đối thận trọng.
Thủ tướng Úc Anthony Albanese nói chính phủ đang cung cấp hỗ trợ lãnh sự và tiếp tục liên hệ trực tiếp với gia đình Trần Hiệp. Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT) trước đó cho biết họ đang tiến hành các yêu cầu khẩn cấp với phía Việt Nam nhằm xác nhận thông tin một công dân Úc bị bắt giữ.
Cho đến thời điểm này, chính phủ Úc chưa công khai tuyên bố rằng cáo buộc “bắt cóc tại Campuchia” đã được xác minh. Lập trường công khai chủ yếu là xác định tình trạng của công dân mình, hỗ trợ gia đình và thực hiện công tác lãnh sự.
Vợ ông Trần Hiệp, bà Chloe Dang, nói tường thuật của phía Việt Nam không phù hợp với lịch trình chuyến đi của chồng bà. Theo bà, ông Hiệp dự kiến bay từ Campuchia về Bangkok chỉ khoảng một hoặc hai giờ sau thời điểm mà phía Việt Nam nói ông đang vượt biên sang Việt Nam. Bà cho rằng khả năng ông tự đi sang Việt Nam là “không thể”. Đây là lời của gia đình, chưa phải kết luận của chính phủ Úc hay một cuộc điều tra độc lập.
Na Uy yêu cầu Việt Nam xác nhận việc giam giữ và cho tiếp xúc lãnh sự
Phản ứng của Bộ Ngoại giao Na Uy cụ thể hơn về vấn đề tiếp cận người bị giữ.
Theo tuyên bố được The Independent dẫn lại, cơ quan ngoại giao Na Uy cho biết Đại sứ quán tại Hà Nội và Bộ Ngoại giao đang hỗ trợ lãnh sự, đã liên hệ gia đình Nguyễn Đức Thuận và ngay lập tức yêu cầu chính quyền Việt Nam xác nhận việc giam giữ cũng như cho phép tiếp xúc lãnh sự.
Na Uy cũng đã chuyển tới phía Việt Nam những lo ngại của gia đình về tình trạng sức khỏe của ông Thuận và nói vụ việc đang được xử lý với mức ưu tiên cao. Do nghĩa vụ bảo mật lãnh sự, Bộ Ngoại giao Na Uy không công bố thêm chi tiết.
Việt Tân cho biết ông Thuận mắc bệnh tiểu đường và cần insulin hằng ngày; đây là thông tin do tổ chức này cung cấp chứ chưa phải một xác nhận y tế độc lập.
Campuchia: phát ngôn viên nói chưa có thông tin về vụ bắt giữ
Campuchia nằm ở trung tâm của tranh cãi bởi nếu hai người thực sự bị bắt trên lãnh thổ Campuchia, vụ việc sẽ đặt ra vấn đề về chủ quyền của nước này.
Tuy nhiên, theo Reuters, một phát ngôn viên Chính phủ Campuchia nói ông không có thông tin về các vụ bắt giữ. BBC cho biết họ đã liên hệ cả phía Việt Nam và Campuchia để xin bình luận.
Như vậy, tính đến ngày 30/9, chưa có tuyên bố công khai của Chính phủ Campuchia xác nhận rằng lực lượng Việt Nam đã thực hiện một vụ bắt người trên lãnh thổ Campuchia.
Việt Nam: nói ba người tự vượt biên và mang giấy tờ giả
Phía Việt Nam bác bỏ gián tiếp cáo buộc bắt cóc bằng cách công bố một diễn biến khác.
Theo thông báo chính thức của Bộ Công an, ba người bị phát hiện tại khu vực biên giới Tây Ninh khi đang nhập cảnh trái phép. Bộ này nói Nguyễn Đức Thuận mang hộ chiếu Na Uy và hai căn cước công dân mà cơ quan điều tra cho là giả; Hồ Phạm Hiệp Huy mang hộ chiếu Úc mang tên Tran Hiep.
Bộ Công an còn tuyên bố những người bị bắt đã khai là thành viên Việt Tân và vào Việt Nam để tiến hành hoạt động “khủng bố, phá hoại”. Phía Việt Tân bác bỏ hoàn toàn nội dung này, cho rằng cáo buộc được dựng lên nhằm giải thích cho việc hai thành viên của họ xuất hiện trong sự giam giữ của Việt Nam sau khi mất tích tại Campuchia.
Cho đến nay chưa có một cuộc điều tra độc lập công khai nào kiểm chứng hai tường thuật mâu thuẫn nói trên.
Lê Anh – Thoibao.de
