Phil Robertson, Giám đốc Asia Human Rights & Labour Advocates, ngày 29/9/2026 lên án việc Việt Nam bắt giữ Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp, đồng thời kêu gọi chính phủ Na Uy và Úc yêu cầu trả tự do ngay lập tức cho hai người. Hà Nội đưa ra một tường thuật khác, cho rằng họ bị bắt khi nhập cảnh trái phép từ Campuchia vào Việt Nam.
Ngày 29/9/2026, ông Phil Robertson, Giám đốc tổ chức Asia Human Rights & Labour Advocates (AHRLA), công bố một tuyên bố liên quan đến trường hợp hai nhà hoạt động Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp.
Trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội X, Robertson cáo buộc hai người đã bị phía Việt Nam “bắt cóc” tại Campuchia và đưa về Việt Nam. Ông gọi vụ việc là một biểu hiện của “đàn áp xuyên quốc gia” và kêu gọi Na Uy cùng Úc can thiệp để hai công dân của họ được trả tự do và trở về với gia đình.
Nguyễn Đức Thuận mang hộ chiếu Na Uy. Hồ Phạm Hiệp Huy, được biết tới với tên Trần Hiệp, mang hộ chiếu Úc. Các hãng tin quốc tế cho biết hai người đã có mặt tại Campuchia trước khi mất liên lạc với gia đình vào khoảng ngày 18/9. Việt Tân cho rằng họ bị bắt tại Campuchia và cưỡng bức đưa qua biên giới Việt Nam.
Bộ Công an Việt Nam đưa ra tường thuật khác
Ngày 28/9, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an Việt Nam xác nhận đang giam giữ Nguyễn Đức Thuận, Hồ Phạm Hiệp Huy và Thái Công Trường Sơn.
Theo thông báo chính thức của Bộ Công an, lực lượng biên phòng tại cửa khẩu Mỹ Quý Tây, tỉnh Tây Ninh, phát hiện ba người vào lúc 21 giờ 50 ngày 18/9 trong lúc họ bị cho là đang “nhập cảnh trái phép vào Việt Nam từ biên giới Campuchia”. Bộ Công an cho biết Nguyễn Đức Thuận mang hộ chiếu Na Uy và hai căn cước công dân mà cơ quan này cho là giả, trong khi Hồ Phạm Hiệp Huy mang hộ chiếu Úc với tên Tran Hiep.
Ngày 28/9, Bộ Công an ra quyết định khởi tố, tạm giam cả ba để điều tra về cáo buộc “khủng bố” theo Điều 299 và “làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức” theo Điều 341 Bộ luật Hình sự Việt Nam. Đây hiện là các cáo buộc của cơ quan điều tra; vụ án chưa có phán quyết cuối cùng của tòa án.
Bộ Công an nói ba người đã khai nhận là thành viên Việt Tân và có ý định tiến hành các hoạt động phá hoại. Phía Việt Tân bác bỏ tường thuật này và cho rằng Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp không có kế hoạch nhập cảnh Việt Nam mà đã bị bắt tại Campuchia rồi đưa qua biên giới. Associated Press và các báo quốc tế cũng ghi nhận hai phía đang đưa ra những phiên bản trái ngược về cách hai người từ Campuchia xuất hiện trong sự giam giữ của Việt Nam.
Phil Robertson: Na Uy và Úc cần hành động
Trong tuyên bố ngày 29/9, Robertson cho rằng vụ việc cần được nhìn nhận trong bối cảnh transnational repression – đàn áp xuyên quốc gia, tức việc một chính phủ tìm cách theo dõi, đe dọa, gây sức ép hoặc bắt giữ những người chỉ trích họ ở bên ngoài lãnh thổ quốc gia.
Ông kêu gọi Na Uy và Úc gây sức ép để Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp được trả tự do ngay lập tức. Robertson đồng thời cho rằng cộng đồng quốc tế không nên tách quan hệ kinh tế với Việt Nam khỏi các vấn đề nhân quyền mà ông cáo buộc chính quyền Hà Nội gây ra.
Chính phủ Úc đang tìm kiếm thông tin và hỗ trợ lãnh sự liên quan đến trường hợp Trần Hiệp. Các nguồn tin quốc tế cũng cho biết phía Na Uy đang quan tâm tới trường hợp công dân Nguyễn Đức Thuận.
Điểm then chốt vẫn chưa được làm rõ
Điểm quan trọng nhất hiện chưa được xác minh độc lập là hai người đã sang Việt Nam bằng cách nào.
Phía Việt Nam nói họ tự nhập cảnh trái phép từ Campuchia và bị bắt tại biên giới. Việt Tân và các tổ chức nhân quyền nói họ bị bắt cóc trên lãnh thổ Campuchia rồi bị đưa sang Việt Nam.
Nếu cáo buộc về việc bắt người trên lãnh thổ Campuchia được chứng minh, vụ việc sẽ đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về chủ quyền Campuchia, quyền lãnh sự của công dân Úc và Na Uy, và hoạt động đàn áp xuyên biên giới. Hiện chưa có kết quả điều tra độc lập công khai giải quyết mâu thuẫn giữa hai tường thuật này.
Nguồn: Tuyên bố của Phil Robertson/AHRLA ngày 29.09.2026; Bộ Công an Việt Nam; AP; The Diplomat.
Link tuyên bố của Phil Robertson trên X:
X – Phil Robertson, 29.09.2026
