Phát biểu tại kỳ họp Quốc hội diễn ra vào ngày 4/8/2026, Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một tầm nhìn quy hoạch đô thị khiến người ta ngỡ ngàng, khi tuyên bố rằng: “Hà Nội nay mai phải có hệ thống vận chuyển bằng ô tô bay hay taxi bay để phục vụ cho đời sống nhân dân”.
Thế nhưng, đằng sau những mỹ từ về một thủ đô tương lai mang tầm vóc cao ấy lại là một khoảng trống thực tế đầy trái ngược, nơi hàng vạn người dân đang phải đối mặt với những biến động dữ dội về sinh kế và chỗ ở.
Đáng chú ý, phát biểu này xuất hiện đúng vào thời điểm Dự án Đại lộ Cảnh quan Sông Hồng bất ngờ được kích hoạt tái khởi động sau một thời gian dài chìm trong im lặng.
Trước đó, theo giới quan sát một tâm lý e dè bao trùm giới lãnh đạo ở thủ đô, nơi nhiều cán bộ thà “chấp nhận đối mặt với hội đồng kỷ luật vì tội chậm trễ còn hơn phải ra đứng trước vành móng ngựa vì làm sai quy trình”.
Tuy nhiên, sự bế tắc ấy đã nhanh chóng được tháo gỡ bằng Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội, kết hợp cùng Kết luận 14-KL/TW của Bộ Chính trị, đã tạo ra một chiếc ô che chở pháp lý tuyệt đối cho những ai dám bước chân vào phi vụ đầy rủi ro này.
Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ, một dự án được hô hào là mang lại diện mạo mới cho thủ đô lại đi kèm với một điều khoản bất thường chưa từng có, đó là, cơ chế “miễn trừ trách nhiệm pháp lý” cho những người ra quyết định và triển khai.
Trong khi, chuẩn mực quản trị công hiện đại, khi chức vụ càng cao thì trách nhiệm giải trình phải càng lớn, và việc giám sát chặt chẽ các dự án sử dụng quỹ đất cùng ngân sách khổng lồ là điều bắt buộc phải có để ngăn chặn tham nhũng.
Việc nhà nước dựng lên một “lá chắn pháp lý” trước khi khởi công siêu dự án Sông Hồng đã cố tình tạo ra “khoảng trống” vô cùng nguy hiểm, điều đó sẽ triệt tiêu các quy trình kiểm định khắt khe.
Công luận nghi vấn nhóm lợi ích, và chính sách đền bù giải phóng mặt bằng với giá “bèo” cho người dân, với cơ chế miễn trừ trách nhiệm sẽ mở đường cho các doanh nghiệp sân sau thâu tóm những khu đất vàng, đất kim cương.
Khi “lá bùa” miễn trừ xuất hiện, sự hoài nghi về sự công bằng của siêu dự án, nó sẽ biến giấc mơ “đô thị thông minh” trở thành nỗi lo trực chờ về quyền lợi bị tước đoạt của người yếu thế.
Việc ông Tô Lâm gắn tầm nhìn ô tô bay với chủ trương giãn dân khỏi nội đô, đặc biệt là khu vực phố cổ, thực chất chỉ là một tham vọng lớn mang tính mệnh lệnh chính trị.
Đó là, để xây dựng quy hoạch trung tâm chính trị Ba Đình, hướng tới một diện mạo hoành tráng nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng CSVN.
Tuy nhiên, đây là một chủ trương áp đặt không cần thiết, đi ngược lại quy luật phát triển tự nhiên và đang giáng một đòn chí mạng vào cuộc sống của người dân thủ đô.
Thực tiễn đô thị hóa trên toàn cầu đã chứng minh cho thấy, nếu nhà nước biết quy hoạch các đô thị vệ tinh hợp lý và tạo ra sinh kế bền vững, người dân sẽ tự động di chuyển theo phương châm “đất lành, chim đậu” mà không cần dùng đến các biện pháp ép buộc hay cưỡng chế.
Việc lờ đi các nguyên tắc kinh tế thị trường để chạy theo những biểu tượng hình thức, chỉ làm dày thêm khoảng cách giữa ý chí thượng tầng và đời sống khốn khó của đa số người dân ở thủ đô hiện nay.
Ô tô bay hay taxi bay suy cho cùng vẫn chỉ là một thứ xa xỉ phẩm phục vụ cho tầng lớp “áo trắng cổ cồn”, hoàn toàn xa lạ với thực tại của những người lao động đang bị đẩy ra bên lề của các siêu dự án.
Một khi, ông Tô Lâm còn say sưa vẽ ra những chiếc bánh vẽ mà bỏ quên sự công bằng xã hội, thì cái gọi là “kỷ nguyên vươn mình” rốt cuộc chỉ là sự lãng phí nguồn lực quốc gia để đổi lấy vỏ bọc hào nhoáng cho quyền lực.
Trà My – Thoibao.de
