Một mức thuế quan 12,5% từ Hoa Kỳ có thể không đủ để đánh sập nền kinh tế Việt Nam, nhưng đủ để thổi bay lớp sương mù của những báo cáo tăng trưởng đẹp đẽ. Bởi khi hàng hóa xuất khẩu bị đánh thuế cao hơn, câu hỏi lập tức xuất hiện: Việt Nam thực sự đang tạo ra giá trị, hay chỉ đang đứng giữa chuỗi cung ứng để làm công đoạn cuối cùng?
Suốt nhiều năm, mô hình “công xưởng giá rẻ” được xem như chiếc vé đưa Việt Nam bước vào sân chơi toàn cầu. Doanh nghiệp nước ngoài đến, nhà máy mọc lên, kim ngạch xuất khẩu tăng vọt. Những con số ấy nhìn rất đẹp. Nhưng nếu phần lớn giá trị nằm ở nơi khác, còn Việt Nam chủ yếu đảm nhận khâu gia công, lắp ráp, thì nền kinh tế ấy có khác gì một người làm thuê khoe doanh thu của ông chủ?
Đến khi thuế quan thay đổi, “ảo ảnh phồn hoa” lập tức bị thử thách. Khi đó, không thể mãi trông chờ vào lợi thế nhân công rẻ, đất rẻ hay chính sách ưu đãi để cạnh tranh. Có lẽ đã đến lúc giới hoạch định chính sách phải trả lời một câu hỏi khó: Việt Nam muốn trở thành một nền kinh tế thực sự tạo ra giá trị, hay chỉ tiếp tục làm công đoạn lắp ráp cho thế giới rồi tự hào vì những con số xuất khẩu?









