Sinh con từng bị vận động hạn chế, giờ lại được khuyến khích bằng tiền hỗ trợ. Lịch sử chính sách như quay vòng trớ trêu: từ “đẻ ít cho giàu” đến lo dân không chịu đẻ. Nhưng châm biếm nhất không nằm ở sự đổi chiều, mà ở chỗ một bài toán nhân khẩu học dài hạn lại được thử xử lý bằng 2 triệu đồng — số tiền có khi chưa đủ chi phí sinh nở ban đầu. Người ta gọi đây là chính sách khuyến sinh, nhưng nhiều người hỏi thẳng: 2 triệu có khuyến được ai? Khi chi phí nuôi con bị bào mòn bởi học phí, y tế, nhà ở và áp lực việc làm, thứ làm người trẻ ngại sinh con không phải thiếu “tiền thưởng”, mà thiếu cảm giác an toàn cho tương lai.
Châm biếm ở chỗ nhà nước lo dân số già, nhưng giới trẻ lại lo… chưa sống nổi đã phải tính nuôi thêm người. Nếu nguyên nhân gốc là thu nhập thấp, môi trường sống áp lực và an sinh chưa vững, thì thưởng tiền giống đưa viên thuốc giảm đau cho một căn bệnh cơ cấu. Điều đáng nói, khủng hoảng mức sinh không chỉ là chuyện đẻ ít, mà là dấu hiệu niềm tin vào tương lai đang hao hụt. Người ta trì hoãn sinh con không vì chống chính sách, mà vì thấy đời sống quá bấp bênh.
2 triệu có thể là tín hiệu chính sách, nhưng khó là lời giải. Vì dân số không tăng nhờ trợ cấp tượng trưng, mà nhờ người dân tin nuôi con không đồng nghĩa tự gánh thêm rủi ro. Nếu không xử lý gốc rễ, rất có thể mai này sẽ phải tăng thưởng từ triệu lên chục triệu, nhưng điều thiếu nhất vẫn là niềm tin — thứ không thể mua bằng ngân sách.
https://www.facebook.com/share/p/17eD9GmK1H/
