Chuyến công du đến Hoa Kỳ vào tháng 2/2026 tới đây của Tổng Bí thư Tô Lâm để gặp Tổng thống Donald Trump diễn ra trong một bối cảnh đầy nghịch lý, nơi những nghi thức ngoại giao cao nhất của Washington đang bị che mờ bởi sự hoài nghi từ chính nội bộ Hà Nội.
Trong khi truyền thông nhà nước Việt Nam nỗ lực khắc họa hình ảnh ông Tô Lâm một vị lãnh đạo tự tin, sẵn sàng đàm phán với Tổng thống Trump để bảo vệ lợi ích kinh tế quốc gia về vấn đề thuế quan.
Thì giới quan sát quốc tế lại đang đổ dồn sự chú ý vào một tài liệu mật bị rò rỉ từ Bộ Quốc phòng Việt Nam vào thời điểm tháng Giêng năm 2026.
Đáng chú ý, theo các nguồn tin quốc tế tài liệu này, được hoàn tất cùng thời điểm ông Tô Lâm chính thức nắm giữ quyền lực tối cao vào tháng 8/2024, và đã phơi bày một thế lưỡng nan nghiêm trọng cho chuyến đi.
Tổng Bí thư Tô Lâm và đoàn tùy tùng sẽ xử lý ra sao với ông Donald Trump, khi chỉ hơn 1 năm sau quan hệ “đối tác chiến lược toàn diện” với Hoa kỳ đã bị chính hệ thống An ninh Quốc phòng coi Mỹ là kẻ thù xâm lược tiềm tàng?
Theo đó, tài liệu mang tiêu đề “Kế hoạch xâm lược Việt Nam lần thứ hai của Mỹ” đã dội một gáo nước lạnh vào những nỗ lực cải cách và ngoại giao cho “kỷ nguyên mới” mà ông Tô Lâm đang cố gắng xây dựng.
Theo nội dung bị rò rỉ, giới lãnh đạo Quốc phòng Việt Nam vẫn giữ một cái nhìn “cực đoan” về Hoa Kỳ, họ coi Mỹ là một cường quốc hiếu chiến đang âm mưu sử dụng các chiêu bài phi truyền thống để lật đổ chế độ ở Hà nội.
Cụ thể, một cuộc “cách mạng màu” hay “diễn biến hòa bình” sẽ được sử dụng thông qua các tổ chức Xã hội Dân sự dường như đã trở thành một hệ tư tưởng cốt lõi trong các cơ quan tham mưu chiến lược của phe Quân đội.
Điều này tạo ra một hố sâu ngăn cách giữa một bên là xu hướng “cải cách” thực dụng, thân phương Tây của Tổng Bí thư Tô Lâm, và một bên là bản năng phòng thủ chống Mỹ quyết liệt của phe Quân đội.
Theo giới phân tích chính trị, thế lưỡng nan này càng trở nên trầm trọng hơn khi ông Tô Lâm phải đối mặt với sự bất định từ chính quyền Donald Trump 2.0.
Trong khi Hà Nội đang đau đầu tìm phương án đối phó với mức thuế quan 40% cho hàng hóa xuất khẩu, đang bị chính quyền Trump cáo buộc là hàng của Trung quốc trung chuyển dán nhãn Việt nam.
Thì những tài liệu chống Mỹ như của phe Quân đội “thân Bắc Kinh” chính là những bằng chứng vô cùng bất lợi trên bàn đàm phán.
Đối với ông Trump, một vị Tổng thống coi trọng sự sòng phẳng và thực dụng thì việc Việt Nam một mặt yêu cầu ưu đãi thương mại, mặt khác lại ngấm ngầm chuẩn bị kịch bản đối đầu quân sự là một tín hiệu về sự thiếu tin cậy chiến lược.
Đây chính là lý do vì sao ông Tô Lâm bị cho là đang rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan”, và nếu ông xích lại quá gần Hoa kỳ để giải cứu nền kinh tế, ông sẽ bị phe bảo thủ trong Đảng và phe Quân đội cáo buộc là cố tình đi “chệch quỹ đạo” của CNXH.
Nhưng ngược lại, nếu ông Tô Lâm buộc phải chiều theo tư duy bài Mỹ của phe Quân đội, thì chắc chắn Việt Nam sẽ phải trả giá cho một cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ do các đòn trừng phạt thuế quan từ phía Mỹ.
Sự kiện tấn công vào Đại học Fulbright một biểu tượng của quan hệ Việt – Mỹ trong thời gian đầu khi ông Tô Lâm vừa nắm chức Tổng Bí thư, thực chất là những phát súng cảnh báo của phe bảo thủ.
Họ đang muốn chứng minh rằng mọi nỗ lực mở cửa của ông Tô Lâm đều chứa đựng những rủi ro liên quan đến sự tồn vong của chế độ. Sự mâu thuẫn này khiến chuyến đi Mỹ của ông Lâm đã trở thành một ván bài sinh tử trong việc củng cố quyền lực nội bộ.
Sự “toàn thắng” của ông Tô Lâm sau Đại hội 14 sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa nếu ông giải quyết được mâu thuẫn cốt lõi này.
Trà My – Thoibao.de
